Noud Sommers - Lith

Wat het eerste opvalt als we het kooihuisje van de Lithse Kooi binnenkomen is een groene kist met het opschrift ‘Friese turf’. In de kist de nodige turven,  wat direct de vraag aan Noud oproept ‘Ga je met turf de kooi in’. Dit blijkt niet zo te zijn, maar hij houdt wel rekening met zijn kleding en luchtjes. Vooral smient en taling lijken erg gevoelig op luchtjes. Hij heeft overwogen om zijn kleren op de kooi te laten en zich daar te verkleden, maar dat was niet altijd even praktisch. De turven zijn een overblijfsel van de vorige kooiker en de leermeester van Noud, Diel van Helvoort. Een telg uit het in Brabant bekende kooikersgeslacht en kooiker geweest op andere kooien rond ’s-Hertogenbosch.
Diel is 1 jaar  geleden overleden, hij kwam daarvoor al wat minder op de kooi en liet het kooien meestal over aan Noud.
De drijfveer van Noud is toch wel het vangen van eenden  op de kooi en om te kunnen kooien is het onderhoud noodzakelijk. Dit jaar heeft hij het scherpe eind van twee pijpen geheel vernieuwd. Voor de beugels van het scherpe eind maakt hij gebruik van slieten van de amandelwilg (Salix triandra). De grote beugels zijn gemaakt van kraak- of schietwilg (Salix alba of Salix fragilis). De beugels zijn geschild, maar niet gepraamd (drogen in een buiginstallatie). Het nadeel hiervan is dat als de beugels zijn geplaatst deze steeds verder kromtrekken. 
De schermen zijn allemaal gemaakt van rietplaten van 2 bij 2 meter met een dikte van circa 3 centimeter en gaan 6 à 8 jaar mee. De platen worden ingesloten met palen uit het kooibos, meestal wilg of es. Ook worden palen van tamme kastanjehout gebruikt, het gedeelte dat de grond in gaat behandelt hij met een brander om deze te verduurzamen.
De beschoeiing bestaat uit asbest golfplaten, een erfenis uit de jaren zeventig en nu een probleem. Van de platen breken steeds meer stukken af en deze verdwijnen onderwater.

De makke stal bestaat naast wilde eenden uit wat talingen, een tiental krooneenden en een verdwaalde pijlstaart. Het op peil houden van de makke stal is wel een moeilijke klus. n het verleden werden er jaarlijks zo n 50 eendags kuikens gekocht , die zijn nog steeds leverbaar maar deze eenden, eenmaal volwassen vertonen geen enkel natuurlijk broedgedrag meer , omdat generatie op generatie uit de broedmachine komt, overal los liggende eieren, geen volwaardige nesten geen nestdrang ook niet in een broedkorf.Nu is hij overgestapt op eieren uit nesten in de omgeving, deze worden uitgebroed en zodra de pullen veren hebben gaan ze naar de kooi waar het scherpe eind van een vangpijp wordt afgezet met daar omheen stroomdraad tegen de vos. Na een aantal weken worden de eenden gekortwiekt en op de plas gezet. De huidige makke stal bestaat uit zo’n 80 eenden.
De eenden worden gevoerd met tarwe en kroos, af en toe werd ook wel bierborstel gevoerd, maar dat laatste bederft heel snel en wordt dan een vieze kleffe troep. Borstel is wel hoog eiwitrijk.
Twee jaar gelden heeft hij vijf broedkorven gezet, maar die zijn niet bebroed geweest.

In de omgeving van de kooi ligt een plas/dras gebied en het ziet ernaar uit dat dit gebied nog verder wordt uitgebreid, hetgeen een positieve invloed kan zijn op het aantal watervogels dat komt foerageren. Echter hangt daar ook een donkere wolk boven. In het hele gebied zijn vergevorderde plannen voor het plaatsen van windturbines. Hiertoe is de afpaling al teruggebracht tot 225 meter. Blauwgoed komt nog wel regelmatig op de kooi, de aantallen lopen  de laatste jaren wel terug, begin jaren 80 t/m 95 werden er zo n 2300 wintertalingen geringd, ook wel kleine aantallen smient, slobeend, krakeend, kuifeend, pijlstaarten en zomertalingen. 
Noud wordt regelmatig geassisteerd door collega kooiker Hans de Jonge, enkele vrijwilligers en zijn zoon Rens, die dit voorjaar zijn kooikers diploma behaalde. De huidige vangsten zijn zeer matig, er komt weinig op de kooi. Noud is iedere dag  op de kooi te vinden, hetzij voor het kooien of het plegen van het noodzakelijk onderhoud. 
In een gedeelte van de kooi is af en toe een bever actief, gelukkig blijft deze tot nu toe hoofdzakelijk aan de buitenkant van het kooibos.

Aan het einde van ons bezoek doen we stilletjes nog een rondje over deze prachtige kooi.