Eendenkooien
Alles over verleden, heden en toekomst van de eendenkooi
Over 'De Nederlandse Eendenkooien'
Middels de keuze voor 'Eendenkooien' bent u op dit gedeelte van de site terecht gekomen. Sinds 1 juli van dit jaar participeert de Kooikersvereniging in deze site. Dit heeft geleid tot een tweede poot aan de website waarop uitsluitend aandacht wordt besteed aan het ambacht van de kooiker, alles op het gebied van de bouw, het onderhoud, het vangen van eenden, kortom de werkzaamheden van de kooiker door de eeuwen heen. 
Informatie pagina's rond het functioneren van eendenkooien die u voorheen op deze kant van de website vond zijn verplaatst naar de poot 'Kooikersambacht'.
Op dit gedeelte van de site plaatsen we, zoals u ook nu gewend bent alle resultaten van historisch onderzoek naar eendenkooien. Waar hebben ze gelegen wie waren de eigenaren en wanneer zijn ze verdwenen. We hopen met deze splitsing voor meer duidelijkheid te zorgen rond alle zaken rond de eendenkooi en recht te doen aan het ambacht van de kooiker dat reeds vele eeuwen nauwelijks veranderingen heeft ondergaan. Soms wordt er gebruik gemaakt van meer moderne materialen, maar het vangen en alles daarom heen is al die tijd hetzelfde gebleven met alleen het verschil dat het vangen van eenden voor de bout alleen nog is toegestaan voor de wilde eend.
Illustratie: 1723 Eendenkooi op landgoed Harseloo (bij Wageningen)(Gelders Archief)
______________________________________________________________________________________________________________________
De oudste sporen van eendenkooien in Nederland
Het historisch onderzoek naar eendenkooien in Nederland is steeds gericht op het ontdekken van locaties waar eendenkooien hebben gelegen, door wie ze zijn gebouwd, eigenaren verloop, bijzondere verhalen en hoelang ze hebben gefunctioneerd. De zoektocht naar de oudste kooi is altijd van onderschikt belang geweest, maar soms vind je dan informatie die je extra nieuwsgierig maken
Bij het doorspitten van de grafelijke leenboeken, in dit geval van de Graven van Holland, stuitte ik op de term ‘Vogelleg’ in de omschrijving van een leen. In de omschrijving van een leen gaat het altijd om zaken die een bepaalde waarde vertegenwoordigen er staat tenslotte altijd een wederdienst tegenover.
Nader onderzoek in diverse leenboeken leverden nog drie leenaktes op waarin de vogelleg een belangrijk onderdeel was van de leenovereenkomst.
In juni 2025 is een brochure (in zeer kleine oplage) uitgebracht over de vogelleg. De brochure is nu integraal te lezen op deze site.
Het verhaal over de vogelleg gaat verder onder het hoofdstuk 'Informatie', https://www.eendenkooien.nl/de-vogelleg
_______________________________________________________________________________________________________
Tielsche Courant, 10 oktober 1872
Zaltbommel - Maanden lang ging in deze streek het praatje, dat hier een wolf in de velden liep. Menigeen sloeg vaak de schrik om 't lijf, wanneer hij er van hoorde, en nog meer als hij die aangewezen streek alleen moest passeeren. Het zou echter een wolf gebleven zijn, ware het niet dat de kooimans S., op zekere keer op de eendenkooi alhier, zich met eigen oog van 't aanzijn van 't gevreesde dier kon overtuigen, dat nu op zijne nadering het hazenpad koos, en door hem herkend werd voor eene ree, die thans even als eene geit, vrij in de velden gaat grazen, wanneer zij het daartoe geraden acht, doch zich anders - en wijsselijk genoeg - schuil houdt in de privatieve gronden, waar de Wet haar tegen zonen van Nimrod beschermt.
Zij , die reeën voor wolven aanzien, mogten wel eens eene afbeelding van verschillende dieren zien, of, wat beter ware, eene diergaarde gaan bezoeken.
_____________________
Eendenkooi in Slowakije
Een delegatie uit Slowakije bracht een bezoek aan Friesland om kennis op te doen van een Friese Eendenkooi
Friese eendenkooi in Slowakije
____________________
Eendenkooi en archeologie
Voor het eerst is in Nederland een archeologisch onderzoek gedaan naar een verdwenen eendenkooi. Gerben Beeuwkes, archeoloog van de stad Utrecht, startte in het najaar van 2021 met een vooronderzoek naar de eendenkooi bij/in Oudenrijn. 
In het huidige Strijkviertel lag in de 17e en 18e eeuw een eendenkooi, lang geleden al verdwenen. Een verslag over deze opgraving is te vinden op deze site bij Provincie Utrecht, zuidwest, Oudenrijn of via de link: www.eendenkooien.nl/strijkviertel-oudenrijn
_____________________
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
In samenwerking met deze Rijksdienst is gewerkt aan de kaartlaag eendenkooien. Op deze kaart zijn alle eendenkooien en eendenkooi-relicten die nog in het landschap te herkennen zijn in kaart gebracht. Op de kaart zijn de eendenkooien herkenbaar aan het logo van een eend. Klikt men op de eend dan verschijnt een nieuw scherm met beperkte informatie over deze kooi. Als men meer informatie over de betreffende kooi wil hebben dan wordt de kijker via een linkje naar deze site geleid. Op deze site is inmiddels informatie te vinden over meer dan 850 eendenkooien.
https://www.eendenkooien.nl/cultureel-erfgoed
___________________________
Eerdere artikelen
In deze rubriek vindt u linken naar eerder verschenen artikelen.
Essentaksterfte treft ook eendenkooien
Leidsche Hoeven, schakel tussen Mariënwaerdt en Regulieren
Aantal eendenkooien in Nederland
_________________________
