Vaassen

Geschiedenis

De eerste sporen van eendenkooien in Vaassen komen uit de Gelderse lenen en gaan over het Huis Canneburg. In het arikel over vogelleggen, elders op deze site wordt verklaard wat een vogelleg is geweest nl de voorloper van de huidige eendenkooi. Het is helaas niet bekend hoe deze installatie er uit zag. Waar deze vogelleggen precies hebben gelegen is niet bekend, maar aannemelijkis dat dit in de buurt van de latere eendenkooi is geweest. Een groot plas/dras gebied bij Jonas. Onderstaand de  tekst uit het Register op de Gelderse lenen

Dat huys ter Cannenborch met de vogelleggen, moeien ende erve daerto behorende, gelegen in den kerspel van Vaessen, tot eenen Zutphenschen leen ontfinck
Claes anno 1402.
Alijt , weduwe Goderts huysfrou Claes Herwyn,
beleent, anno 1405.
Reynart van Herwen Claessoon beleent, a°. 1418.
Reinken van Herwen ontfinck een huys ende een watermoele met allen tobehoren ende stuck lants, sjaers moldér roggen doet, gelegen in den kerspel van Vaessen, tot Zutphenschen rechte, met eenen ponde goets gelts te verheergewaden, anno 1424.
Aleyt Herwen, huysfrou Derx transport hares vaders Reinalts ontfengt leengoet, geheiten Cannenborch,
allen sijnen tobehoor, Vaessen Veluwen gelegen, Zutphenschen rechten, a°. 1466.
Eadem ontfengt een huys, geheiten Cannenborch, ende een watermeule vogeleggen ende allen heuren tobehoren, stuck lants

De latere eendenkooi

De geschiedenis van deze kooi gaat terug naar 1694. In dat jaar schrijft Jan Hendrik van Isendoorn  (Heer van Cannenburg) een brief over de aanleg van een vogel-koy ten behoeve van prins Willem III, op dat moment is de prins Heer van de Heerlijkheid Het Loo. Na zijn overlijden valt Het Loo weer onder het Landdrostambt van Veluwe. In 1748 wordt Heerlijkheid Het Loo, inclusief de kooi,  opgedragen aan de stadhouder Willem IV als dank voor de grote en essentiële weldaden, bewezen aan de Rupubliek. 

De kooi is aangelegd met de hulp van Evert Vis uit Asperen. Rond Asperen lagen in die tijd diverse kooien en er was in die regio veel kennis over het bouwen en exploiteren van eendenkooien (zie onder Asperen).
Later is Evert Vis ook kooiker geworden op deze kooi. Zijn naam is dan (1709) al veranderd Leenders (de naam van zijn vrouw). Later wordt hij Evert Leenders Kooier genoemd (bron: Ampt Epe, F.Ph. Jantzen).

In 1811 wordt verpacht aan Peter Jansen Barus, De eendenkooi, deze bestaat echter uit een klein woonhuis, schuur en fazantenhok. het bijbehorende land wordt omschreven als land dat veel onderwater staat. De eendenkooi zelf is dus niet meer als zodanig aanwezig. Het hakhout dat nog op de percelen staat blijft eigendom van het Domein. (NA Kroondomein 1806-1810, inv. 227)

De kaart van De Man uit 1812?, geeft dus een onjuist beeld van de situatie. Ook als we naar de afbeelding van AHN kijken, is er ook sprake van een andere vorm van de vangpijpen. De juiste weergave is van het kadaster, waar nog wel van ‘water als bosch’ wordt gesproken en is op de kaart te zien als relict.

‘De Eendenkooy gelegen nabij Vaassen, doch onder de Gemeente Loo, Canton Apeldoorn mede bestaande  in een klein woonhuis, schuur en Phaisanthok, met hof groot circa hondert roeden en 3 stukken weilant, groot 7 morgen, doch welke door hunnen lagen ligging meestal onder water staan’ (Bron: Nationaal Archief)

Kadaster 1811 - 1832

Des Rijks Domeinen, hakhout en water als bosch
Vaassensche veld